Oštećenja kože suncem, sunčevim zračenjem

Sunce emituje elektromagnetske zra­ke različite talasne dužine. Oni na koži izazivaju niz bioloških efekata koji mo­gu biti korisni (sinteza vitamina D) i šte­tni (karcinogeneza).

Elektromagnetska radijacija je vrsta energije. Njena talasna dužina varira od angstrema do hiljade metara duž konti­nuiranog spektra. Za fotobiologiju je značajan segment spektra od ultralju-bičastog do infracrvenog i sastoji se od siedećih delova: ultraljubičasti (200-400 nm), vidljivi (400-700 nm) i infra­crveni (iznad 700 nm). Ultraljubičasta radijacija se deli na sledeće zrake: UVC, UVB, UV A. Karakteristike UVzr^kova i vidljive svetlosti izloženi su na Tabeli 22-1.

UVC radijacija je zaustavljena at­mosferskim ozonom i ne stiže na zem­lju, tako daje najkraća talasna dužina sunčeve svetlosti na zemlji približno 290 nm. UVB zraci proizvode većinu fotobioloških efekata na koži, dok su UVA zraci u tom pogledu znatno sla­biji, ali su odgovorni za skoro sve eg-zogene reakcije fotosenzibilizacije.

Dva fiziološka mehanizma štite kožu od radijacije: rožasti sloj i melanin.

Samo radijacija koja je resorbo-vana u koži može imati fotobiološke efekte. Pri tome najznačajniji deo spektra predstavljaju ultraljubičasti zraci. Molekuli koji apsorbuju svet-lost nazivaju se hromofore; oni su različiti kod različitih fotobioloških odgovora. Hromofore mogu biti en­dogene (DNA) i egzogene (lekovi i hemikalije). One, u zavisnosti od svog apsorpcionog spektra, apsorbu­ju radijaciju i prelaze u nestabilno, ekscitirano stanje, čime otpočinje fotohemijska reakcija. Ekscitirani molekuli teže da se vrate u svoje ini­cijalno stanje i to postižu mehani­zmima od kojih je najznačajniji tran­sfer energije drugom molekulu. Usled toga dolazi do oštećenja ćelij-skih makromolekula i organela i do stvaranja inflamatornih medijatora: his­tamina, serotonina, prostagiandinina i slobodnih radikala. Kao posledica ovog procesa nastaju promené na koži.

Izlaganje aktiničnoj radijaciji može na kožu delovati na dva načina:

1. biološki efekti solarae (aktiničke) iijacije na kožu nastaju usled toga što analne endogene hromofore (DNA) sorbuju fotone, otpočinjući fotohe-jsku reakciju. Javljaju se kod svih ljudi ako su dovoljno dugo bili izloženi radijaciji. Promene na koži mogu biti akutne hronične. U ove reakcije spadaju thema solare, rana pigmentacija kože, iničko starenje kože i karcinogeneza.
2. abnormalne reakcije na aktiničku ijaciju predstavljaju patološki odgovor  i nazivaju se fotodermatoze.